Sư Thích Minh Tuệ: Nhu cầu bức thiết thanh lọc Giáo hội Phật giáo Việt Nam – Mỹ Hằng
Sư Thích Minh Tuệ chọn đứng ngoài mọi giáo hội, trong đó có Giáo hội Phật
giáo Việt Nam
Dù hành trình bộ hành đặc biệt của sư Thích Minh Tuệ đã dừng lại nhưng còn đó nhu cầu cấp thiết cần thanh lọc Giáo hội Phật giáo Việt Nam - tổ chức không công nhận ông là tu sĩ, theo một số nhà quan sát.
Dưới sự quản lý của
Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tổ chức duy nhất đại diện cho Phật giáo Việt Nam
được chính quyền công nhận, chùa chiền ở Việt Nam ngày càng nở rộ, tượng Phật
ngày càng đồ sộ.
Có khoảng 19.000
ngôi chùa khắp cả nước, tính tới năm 2020, theo thống kê của Giáo hội Phật giáo
Việt Nam.
Một số chùa đặc biệt
giàu có, như chùa Ba Vàng của Trụ trì Thích Trúc Thái Minh thu tới 41 tỷ
đồng/tháng tiền công đức.
Bất chấp sự phát
triển về hình thức và quy mô, tinh thần chánh pháp và tu học đi xuống, theo TS
Nguyễn Hữu Liêm trong một bài viết trên BBC năm 2022.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam phụng sự ai?
Giáo hội Phật giáo
Việt Nam xác định mục đích của mình là phụng sự lý tưởng "Đạo pháp - Dân
tộc - Chủ nghĩa xã hội".
Điều này được nêu rõ
trong Hiến chương của giáo hội và được nhấn mạnh tại Hội nghị lần thứ 2 khóa 9,
nhiệm kỳ 2022 - 2027 vào ngày 27/12/2022.
Theo đó, các tăng ni
của giáo hội, đặc biệt là các bậc chức sắc, tích cực tham gia những nhiệm vụ
chính trị mà Đảng Cộng sản Việt Nam giao phó.
Nhiều sư thầy thuộc
Giáo hội Phật giáo Việt Nam gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam, hoạt động tuyên
truyền chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam và được tuyên dương là có thành
tích ngăn chặn các "âm mưu xuyên tạc, kích động phá hoại khối đại đoàn kết
dân tộc".
Hòa thượng, tiến sĩ
Thích Thanh Điện, Phó Tổng Thư ký - Chánh Văn phòng Trung ương Giáo hội Phật
giáo Việt Nam, trong bài tham luận tại Đại hội Phật giáo khóa 9, cho hay tổ
chức này "thấm nhuần truyền thống văn hóa dân tộc, chủ trương, đường lối,
chính sách của Đảng và Nhà nước". Ông còn cho biết: "Một số chư Tôn
đức đã tham gia Đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
các cấp từ Trung ương đến địa phương..."
Nguồn hình ảnh, Bộ Nội vụ Việt Nam
Chụp lại hình ảnh, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính cùng các chức sắc
thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại Đại lễ Phật đản tháng 5/2024
Công tác này không
chỉ được thực hiện trong nước, mà còn vươn ra hải ngoại.
Hiện nay, Giáo hội
Phật giáo Việt Nam có các hội phật tử, trung tâm văn hóa Phật giáo của cộng
đồng người Việt Nam ở 33 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Văn kiện Đại hội
Phật giáo khóa 9 nêu rõ rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam có nhiệm vụ thực hiện
ngoại giao văn hóa, ngoại giao nhân dân, cụ thể là triển khai đường lối, chính
sách đối ngoại của Đảng.
Để thực hiện việc
này, Giáo hội Phật giáo Việt Nam xác định chức năng của mình là "tổ chức
thông tin đối ngoại, tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới, đấu tranh với
các âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch..."
Theo ông Bửu Nguyễn,
nghiên cứu sinh ngành Phật học ứng dụng tại Nan Tien Institute (Úc), theo giáo
pháp của Đức Phật, tu sĩ không được tham gia vào những việc như vậy.
Nguồn hình ảnh, Nguyễn Tiến
Chụp lại hình ảnh, Sư Thích Minh Tuệ được nhìn nhận là một hiện tượng xã
hội hiếm có tại Việt Nam
Ông nói:
"Tu sĩ không
nên tham gia chính quyền hoặc trở thành thành viên của Đảng Cộng sản Việt Nam,
hay tham gia vào công tác từ thiện xã hội.
"Đã xuất gia
rồi thì chỉ lo việc tu tập với mục đích là giải thoát."
Thượng tọa Thích
Đồng Long, Chánh Thư ký Ban Đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất
Miền Quảng Đức - một tổ chức thành lập năm 1964 và được chính quyền Việt Nam
Cộng hoà công nhận, nhưng không được chính quyền hiện nay công nhận - cũng đồng
tình với ý kiến rằng nhà sư không nên tham gia chính trị.
Sư Thích Đồng Long
nói với BBC:
"Việc nhà sư
tham gia chính trị là hoàn toàn không phù hợp. Có thể trong một xã hội nhiều
biến động, mình cần làm những gì lợi ích cho đạo, cho dân trong một giai đoạn
thì có thể phù hợp. Xong rồi thì trở về tu học.
"Còn nếu trọn
đời người đó đã tu mà tham gia vào một cái tổ chức đảng phái chính trị và vì
quyền lợi của tổ chức này mà sẵn sàng làm những điều có thể trái với đạo đức,
trái với lời Phật dạy thì vấn đề đó hoàn toàn không phù hợp."
Nguồn hình ảnh, Nguyễn Tiến
Chụp lại hình ảnh, Sư Thích Minh Tuệ chọn đứng ngoài mọi giáo hội, trong
đó có Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Trong một bài viết
trên Thư viện Hoa Sen ngày 19/6/2028, tác giả Thích Tánh Tuệ viết rằng Đức Phật
khuyên tu sĩ nên giảng, tư vấn về chính trị, nhưng không tham gia chính trị,
với hai lý do:
"... vì Ngài
biết rất rõ:
"1. Người làm
chính trị luôn luôn xảo trá, dã tâm, hận thù, chống đối với phe đối lập dù bên
phe đối lập có giải pháp hay, cách thức đúng, mang lại hạnh phúc cho người dân…
"2. Các thể chế
chính trị chỉ là nhất thời, tồn tại trong thời quân chủ vài thập niên, nhiều
nhất là vài trăm năm như thời Lý, Trần... Nói chung, các thể chế chính trị
không trường tồn. Muốn Đạo Phật trường tồn thì Tu sĩ Phật giáo 'không theo phe
nào' để mỗi khi thay đổi thể chế chính trị sẽ không bị họa lây..."
'Độc quyền Phật giáo'
Hiến chương của Giáo
hội Phật giáo Việt Nam nêu rõ "việc tham gia Giáo hội Phật giáo Việt Nam
là tự nguyện".
Tuy nhiên, kể từ khi
thành lập cho tới nay, giáo hội này luôn thực hành một chính sách mà giới quan
sát gọi là "độc quyền Phật giáo", đó là chỉ công nhận các thành viên
của mình là tu sĩ.
Mới đây nhất, hôm
16/5, Giáo hội
Phật giáo Việt Nam ra công văn chính thức tuyên bố sư Thích Minh Tuệ không phải
là tu sĩ dù ông đang tu “theo lời dạy của Đức Phật”.
Tổ chức này cũng cho
kỷ luật thành viên của mình là sư Thích
Minh Đạo, trụ trì Tu viện Minh Đạo ở Bà Rịa-Vũng Tàu, sau các video sư Minh Đạo khen
ngợi sư Minh Tuệ.
Người tu hành và các
cơ sở Phật giáo độc lập cho biết là họ thường xuyên được mời gọi, thậm chí bị
gây áp lực, để tham gia giáo hội.
Sư Thích Đồng Long
nói với BBC:
"Họ gây khó dễ
cho công tác tu học của chúng tôi. Họ đã nhiều lần kêu gọi chúng tôi phải gia
nhập Giáo hội Phật giáo Việt Nam quốc doanh của họ."
Chụp lại hình ảnh, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ (trái, ngoài cùng) từng bị
chính quyền Việt Nam kết án tử hình, sinh thời là lãnh đạo Giáo hội Phật giáo
Việt Nam Thống Nhất
Một số vụ việc gây
xôn xao trong dư luận thời gian qua, còn phải kể đến việc bắt tù ông Phan Văn Thu, người sáng lập Ân
Đàn Đại Đạo - một tổ chức Phật giáo độc lập được chính quyền Miền Nam Cộng hòa
công nhận trước năm 1975 - cùng 19 thành viên khác.
Ông Thu và hai thành
viên đã chết trong tù. Hiện 12 người vẫn còn đang trong trại giam.
Một sự kiện nữa là
vụ bắt giam cha con ông Bùi Văn Trung, người sáng lập Đạo Tràng Út Trung (thuộc Phật giáo
Hòa Hảo) ở An Giang.
Đáng chú ý là, một
số tu sĩ nổi tiếng, được đông đảo Phật tử khắp nơi trên thế giới mến mộ, như
Thiền sư Thích
Nhất Hạnh, Hòa thượng Thích Tuệ
Sỹ, sinh thời đều đứng
ngoài Giáo hội Phật giáo Việt Nam và đều không được tổ chức này công nhận là tu
sĩ.
Trong khi đó, một
loạt những lùm xùm "mang tính hệ thống" (lời ông Bửu Nguyễn) xảy ra
gần đây liên quan đến lối sống, cách hành đạo, thuyết giảng của các tu sĩ chủ
yếu là thành viên thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Điều này gây bức xúc
trong dư luận, được cho là góp phần làm suy giảm niềm tin của người dân vào
Phật pháp và tăng sĩ, đồng thời làm dấy lên câu hỏi Giáo hội Phật giáo Việt Nam
ở đâu trong đời sống Phật tử? Tổ chức này phải chăng chỉ là cánh tay nối dài của
Đảng Cộng sản Việt Nam?
Thanh lọc Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Trong bối cảnh đó,
ông Bửu Nguyễn cho rằng việc thanh lọc hàng ngũ Giáo hội Phật giáo Việt Nam là
"vô cùng bức thiết".
Ông nói:
"Những vụ việc
lên báo chí Việt Nam đã đủ nhiều rồi, chưa kể những vụ chưa được nêu ra công
luận. Ngay ở các chùa cũng tự giấu diếm bao che lẫn nhau.
"Ở nhiều nước
người ta cũng gióng lên hồi chuông, tất nhiên mức độ lùm xùm ở nước họ thì đã
thấp hơn ở mình rồi."
Ông Bửu Nguyễn nhận
định rằng tình hình Phật giáo Việt Nam nhìn từ góc độ Giáo hội Phật giáo Việt
Nam thì đi xuống rất nhiều.
"Tất nhiên
trong lịch sử Việt Nam, Phật giáo cũng có những thời kỳ đi xuống. Ví dụ vào các
cái thời kỳ Lý, Trần. Các vị vua này cũng là Phật tử. Họ cảm thấy Phật giáo
đang suy đồi, tức là tăng sĩ có tài sản quá nhiều.
"Thời nào cũng
vậy, hầu như Phật giáo ở Việt Nam có vai trò rất lớn. Họ được nhiều ưu đãi,
thậm chí được cấp đất đai.
"Do đó các vua
Lý, Trần đã giúp Phật giáo của thời kỳ đó làm trong sạch đội ngũ tăng sĩ.
"Tôi cho rằng nghĩ giai đoạn này, chính quyền, ví dụ Ban Tôn giáo Chính phủ hoặc là các vị lãnh đạo cao cấp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng nên cũng nên khuấy động phong trào làm trong sạch tổ chức".
Chụp lại hình ảnh, Pháp môn Làng Mai của Thiền sư Thích Nhất Hạnh không
được Giáo hội Phật giáo Việt Nam công nhận, bản thân ông bị cấm về Việt Nam
trong nhiều năm
Còn theo sư Thích
Đồng Long thì thanh lọc mấy cũng không ăn thua.
Ông lý giải:
"Giáo hội Phật giáo Việt Nam bản
chất từ khi thành lập là một thành viên đứng trong sự tổ chức của chính quyền
Việt Nam, cụ thể là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thì cho dù bây giờ có thanh lọc
nhân sự cách mấy đi chăng nữa, nếu người tu hành có hành đạo như thế nào, dù
không ảnh hưởng xấu tới xã hội nhưng trái với ý của chính quyền, của mặt trận
người ta cũng sẽ đàn áp."
"Giả như trong nội bộ Giáo hội
Phật giáo Việt Nam có những vị quyết tâm muốn dấn thân hành đạo thì cũng rất
khó."
"Chỉ khi nào Việt Nam có tự do
tôn giáo thật sự, các tổ chức tôn giáo độc lập, có thể ngoài Giáo hội Phật giáo
Việt Nam, có những giáo hội khác, những tổ chức những hệ phái khác tự do hành
đạo, được chính quyền chấp nhận, không đàn áp, khi đó mới mong rằng Phật giáo
tại Việt Nam có thể chấn hưng mà phát triển được."
Mỹ Hằng
Nguồn: BBC Tiếng Việt ngày 11/6/2024.