Đọc “Đi Theo Thời Gian” thơ Phan Thạch Nhân - Châu Thạch
bình thơ
Phan Thạch Nhân là nhà thơ trong nhóm Sông Quê, nhóm nầy chỉ có ba người: Phạn Thạch Nhân, Nguyễn Thị Liên Hưng và Nguyễn Thị Vĩnh Phước. Họ là người Quảng Trị, đồng môn trường Nguyễn Hoàng, ngôi trường bị tan nát và mất tên sau trận chiến mùa hè đỏ lửa năm 1972. Thơ của nhóm nầy thường viết về quê hương yêu dấu và ngôi trường tuổi thơ của họ. Gần đây, ba nhà thơ đã gia nhập thêm vào THI VĂN ĐOÀN GIỚI TUYẾN- QUẢNG TRỊ do nhà thơ Lê Mai Lĩnh chủ trì.
Thi Văn Đoàn Giới Tuyến - Quảng Trị thành lập đầu năm 1960, đa số là học sinh tại trường Nguyễn Hoàng, nhiều người đã thành danh như Phạm Văn Bình, Lê Mai Lĩnh, Chu Vương Miện, Thạch Nhân…trên văn thi đàn nước Việt. Ngày nay giới tuyến không còn nữa, nhưng nhà thơ Lê Mai Lĩnh muốn dòng văn chương quê hương còn lung linh mãi, nên ông tiếp tục điều hành và mời thêm những cây bút mới cọng tác.
Bài thơ “Đi Theo Thời Gian” của nhà
thơ Phan Thạch Nhân viết về một đêm quay lại làng Nhan Biều, quê nhà của ông và
nơi ông có đầy những kỷ niệm đẹp tuổi thơ. Làng Nhàn Biều nằm ở bờ bắc sông
Thạch Hản. Đối diện với làng Nhan Biều, phía bờ nam sông Thạch Hản là Thị Xã
Quảng Trị (Tỉnh lỵ thời ấy) có cổ thành với 81 ngày đêm chiến trận đã phá nát
thị xã nầy thành ra bình địa.
Châu Thạch tôi có một bài thơ : Em
Nhan Biều” với khổ thơ đầu như sau: “Gió tự Nhan Biều gió thổi qua/ Thơm hương
hoa cúc hương hoa cà/ Thuyền ai tách bến ngang sông Thạch/ Áo trắng đi về chung
với hoa”. Đọc như thế chắc ai cũng hình dung được làng Nhan Biều rất đẹp. Làng
có dải đất phù sa chạy dọc theo bờ sông Thạch Hãn, được trồng toàn rau củ và
hoa, rau củ và hoa thu hoạch chở qua chợ tỉnh ở bờ nam . Các cô gái đi học mặc
áo dài trắng, ngồi chung với hoa lên bến Nhan Biều qua sông Thạch Hãn đến
trường Nguyễn Hoàng, Bồ Đề, Phước Môn . Ngày nay cảnh ấy không còn nữa. Bởi thế
nhà thơ Phan Thạch Nhân quay về một đêm nằm nghe trong lòng trỉu nặng:
Đêm Nhan Biều
Nằm nghe
Tiếng gà gáy khuya giữa trời đêm
lạnh
Tiếng gió vi vu giá rét lạnh trong
lòng
Tiếng thạch thùng chắp lưởi giữa
buổi tàn đông
Tiếng tơ lòng nơi quê nhà ray rứt
phận đời lữ thứ
Có lẽ đêm Nhan Biều với “Tiếng gà
gáy khuya giữ trời đông lạnh”, “Tiếng gió vi vu giá rét”. “Tiếng thạch sùng
chắp lưởi” đã có từ thuở xa xưa, khi nhà thơ còn tuổi thơ ở đó. Đáng ra nhà thơ
nằm nghe những tiếng ấy, thấy lòng mình ấm lại bởi kỷ niệm xưa quay về trên
chính quê hương yêu dấu. Nhưng không! Nhà thơ thấy “lạnh trong lòng”, thấy “ray
rứt phận đời lữ thứ”! Vì sao? Rõ ràng vì dấu xưa nền cũ đã mất đi quá nhiều,
không có gì đem lại cho nhà thơ niềm vui thưởng thức hương vị ngày xưa trở lại
trong lòng mình.
Thế rồi, dòng thơ được tiếp tục với
câu chuyện về ngày tháng phôi pha với người chị già:
Chỉ một thoáng qua
Tôi chỉ dừng chân bên dòng đời muôn
nẻo
Có chị tôi già
Ngồi nhắc chuyện một thời xa
Ngày tháng phôi pha
Tuổi thơ tôi đâu mất giữa quê nhà
Xa lắm rồi!
Ôi! Một thời giông bão
Trời đang xuân mà một chút tàn đông
còn lưu lại
Gặp vội bạn bè
Gặp lại người quen
Mình chẳng nhận ra nhau
Nhưng câu chuyện xưa vẫn chưa quay
về hồi kết.
Không có gì để bình ở những câu thơ
trên vì nó rất rõ nghĩa, thế nhưng đọc nó cảm xúc tràn vào lòng ta bởi hình ảnh
người chị khác chi người mẹ đã già, hình ảnh tuổi thơ đã mất đi biền biệt, hình
ảnh người quen không nhận ra nhau, tất cả làm cho tâm hồn trở nên lạc lỏng, bơ
vơ, hụt hẩng trong dự định tìm về nơi quá khứ vàng son để nhìn, để ngăm, để
ngửi cảnh, vật, hương, vị của một thời tuổi thơ yêu dấu.
Có ai như nhà thơ Phan Thạch Nhân
không? Về với quê xưa chỉ được một đêm, nhưng một đêm không tận hưởng niềm vui
trở lại. mà là một đêm “suy tư” và “ngẫm”. Chính đó là nỗi đau của người quay
lại:
Đêm Nhan Biều
Đêm suy tư ngồi lắng nghe mà ngẫm
Năm mươi năm xa quê
Ngồi bên chị tối nay
Khi quay về chân em còn mười ngón
Nhìn hai bàn tay mình, em còn đủ bộ
ngón thong dong
Dù bao phen roi đời quất lên phận
người chua chát
Nếm đắng nuốt cay xa xót cả nỗi
lòng.
Ngồi với chị nhưng không nghe hơi ấm
truyền sang, ngồi với chị nhưng không thấy tiếng động trong vườn ngày xưa đêm
hò hẹn, ngồi với chị nhưng chỉ mừng vì còn đủ chân tay. Đọc thế, ta thấy dòng
thơ đủ nói lên cuộc đời nhà thơ phong trần biết là bao và quê hương chừ xa lạ
biết là bao!
Cuối cùng nhà thơ thổ lộ thật sự tâm
trạng của mình trong đêm quay về ngủ lại trên mãnh đất thân yêu năm xưa: Thao
thức, buồn tênh!.
Tôi đến rồi đi thật vội vã
Một thoáng quê hương bên góc nhỏ
cuộc đời
Dấu chân người ra đi
Tìm nơi xa vời vợi
Vuốt mắt nhìn trời xa xót một niềm
riêng
Tôi thao thức
Cứ triền miên đêm không ngủ
Cũng muốn ghé thăm ai
Nhừng F0 đang chặn kín cửa nhà
Cửa đóng then cài
Nằm im đêm thị trấn
Buồn tênh.
Thôi tạm biệt
Tạm biệt sông quê
Tạm biệt quê nhà để bay về bên phố
lớn
Có con đường tha hương gió bụi
Số phận nối dài theo kiếp người vùng
vẫy giữa trời Nam
Xin tạm biệt
Tôi yêu bài thơ nầy của tác giả vì
nó giống tôi. Tôi cũng đã từng quay về Quảng Trị và tôi cũng đã từng hụt hẩng
bằng những câu thơ sau đây: “Tôi bật khóc quay về trong ảo não / Chiều đang lên
bóng tối xóa đôi bờ / Cảnh đâu còn hồn cũ, hóa bơ vơ / Đêm sắp xuống chốn xưa,
người ngơ ngác!”
Đọc bài thơ “Đi Theo Thời Gian” của
Phan Thạch Nhân viết về một đêm quay lại với quê hương Quảng Trị, ngủ lại một
đêm trong làng Nhan Biều, một làng đẹp như thơ như mơ và như mộng mà ngày xưa
hương hoa của nó nơi bờ sông Thạch Hãn bên kia, theo gió bay qua bờ sông Thạch
Hản bên nầy, tôi cảm động như chính tôi là tác giả. Tôi đã tỏ lòng mình trên
trang facebook của ông bằng mấy câu thơ sau đây:
"Đêm Nhan Biều"
Kỷ niệm xưa và chốn cũ bây giơ
Tiếng gió đêm buồn trong cả bài thơ
Có tiếng chảy sông khuya dòng Thạch
Hãn
Tôi đọc nó nên lòng tôi nhớ bạn
Nhớ trường xưa và nhớ tuổi thanh
xuân
Cảm ơn nhà thơ, cây bút đã từng
Sống nơi ấy, nơi tôi hằng vui sống!
Cảm ơn quý vị đã đọc và chúc quý vị
nhiều niềm vui an lạc!
Châu Thạch
ĐI THEO THỜI GIAN
