Tiếng
Bom “Sa Diện” Hay “Sa Điện” ?
- La Thụy
nghiên cứu
Mấy anh em văn nghệ chúng tôi trong một lần trà dư tửu hậu
nêu thắc mắc: “Tiếng bom Sa Diện” (Tiếng
bom Phạm Hồng Thái) hay “Tiếng bom Sa Điện”.
Bây giờ trên mạng ghi nhan nhản là Sa Điện. Điều đáng nói
đó là những trang nghiên cứu lịch sử và giải đáp thắc mắc, trang mạng đề cương
ôn thi sử cho hs, thậm chí còn là trang từ điển mạng nữa. Xin dẫn vài đường
links:
- Yếu tố nghịch lý và chân lý trong tiếng bom Sa Điện của Phạm Hồng Thái
http://btxvnt.org.vn/chuyen-de-toa-dam-khoa-hoc-ve-pham-hong-thai-post2130?fbclid
- Sự kiện tiếng bom Sa Điện (Quảng Châu- Trung Quốc) vào
tháng 6/1924 gắn liền với tên tuổi của...
https://hoc247.net/cau-hoi-su-kien-tieng-bom-sa-dien-quang-chau-trung-quoc-vao-thang-6-1924-gan-lien-voi-ten-tuoi-cua-qid16076.html
- Sự kiện tiếng bom Sa Điện (Quảng Châu- Trung Quốc) vào
tháng 6/1924 gắn liền với tên tuổi của ai?
(Câu hỏi trong đề: Trắc nghiệm sử 9 bài 15: Phong trào cách
mạng Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất 1919 - 1925)
https://doctailieu.com/trac-nghiem/su-kien-tieng-bom-sa-dien-quang-chau-trung-quoc-vao-thang-6-1924-gan-lien-voi-99858?
- Tiếng bom Sa Điện là gì? Nghĩa của từ “tiếng bom Sa Điện”
trong tiếng Việt – Từ điển Việt Việt (VIETTUDIEN.COM)
https://vtudien.com/viet-viet/dictionary/nghia-cua-tu-ti%E1%BA%BFng%20bom%20sa%20%C4%91i%E1%BB%87n?fbclid
Trước 1975, chúng tôi học sử là “Tiếng bom Sa Diện”. Vậy
thì “Sa Diện” hay “Sa Điện”, tên gọi nào mới đúng?
*
Xin nêu ngắn gọn về lịch sử “Tiếng bom Sa Diện” hay “Tiếng
bom Phạm Hồng Thái”
Phạm Hồng Thái và tiếng bom thức tỉnh chân lý
“Một
tiếng lôi đình kinh vũ trụ
Tấm
gương trung nghĩa động thần minh.”
Hơn 90 năm trước, một tiếng nổ đã vang lên tại Quảng Châu
[Trung Quốc] làm chấn động dư luận quốc tế. Lịch sử sẽ không quên khoảnh khắc
ngày 19/06/1924, khi tiếng bom ám sát viên toàn quyền Đông Dương Merlin vang
lên tại khách sạn Victoria, thuộc địa phận tô giới Sa Diện. Vị anh hùng đã tạo
nên sự kiện ấy, đã đánh một mốc son trong lịch sử Việt Nam cận đại ấy là Phạm Hồng
Thái (1895-1924), người con của mảnh đất Do Nha, nay là xã Hưng Nhân huyện Hưng
Nguyên, tỉnh Nghệ An.
Tuy nhiên, vụ ám sát không thành; Merlin thoát chết. Năm
người tử vong là: vợ chồng P. C. Demaretz, Giám đốc hãng General Silk Importing
Co. of New York; E. Rougeau, phụ tá cho Ngân hàng Đông Dương; Pelletier, phụ tá
cho hãng Varenne & Proton và E. Gerin của hãng Messrs. Gerin, Dreward &
Co. Toàn quyền Merlin dù thoát nạn nhưng vẫn bị thương nhẹ.
Phạm Hồng Thái thoát được khỏi khách sạn nhưng bị truy đuổi
gắt gao. Vì không muốn bị bắt nên ông đã nhảy xuống dòng Châu Giang và bị nước
cuốn trôi vì kiệt sức. Sự kiện này được đã làm chấn động thời sự trong vùng.
Nhân dân Quảng Châu cho đó là hành vi nghĩa liệt, đưa thi
thể Phạm Hồng Thái mai táng ở chân đồi Bạch Vân.
Vào tháng 12 năm 1924, mặc cho sự phản đối của chính quyền
Pháp tại Đông Dương, chính quyền Tôn Trung Sơn của Trung Hoa Dân Quốc vẫn mai
táng thi hài của Phạm Hồng Thái tại khu vực nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Hoa
Cương, thành phố Quảng Châu, sau này được gọi là Nghĩa trang Trung ương Hoàng Hoa Cương, mộ của ông nằm bên cạnh các
Liệt sĩ Trung Quốc, mộ chí ghi “Việt Nam
Phạm Hồng Thái Liệt sĩ chi mộ”
*
Tra cứu sách vở, tôi thấy chỉ có địa danh Sa Diện mới có ý
nghĩa. Còn Sa Điện là cách gọi trại đi không có ý nghĩa rõ ràng
SA DIỆN 沙面
Sa Diện (沙面) là một đảo sông nhân tạo dạng cồn cát thuộc
quận Lệ Loan, thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. “Sa Diện” nghĩa là “bề mặt cát”, ý chỉ đặc điểm của đảo này.
Năm 1859, Anh Quốc và Pháp đào một con kênh nhân tạo tách
vùng đất mà nay là đảo Sa Diện khỏi đất liền. Nhà Thanh giao vùng đất này làm
tô giới cho Pháp và Anh Quốc chia nhau mãi đến năm 1943. Vì vậy, hòn đảo mang
trong mình bề dày lịch sử gợi nhớ đến giai đoạn nửa thuộc địa qua những con phố
đi bộ yên ả rợp bóng cây; hai bên đường là những toà nhà từng một thời là tổng
lãnh sự quán và các tiệm buôn của nhiều nước châu Âu và Nhật Bản. Trên đảo còn
có vài khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng và các tiệm bán đồ lưu niệm hoặc đồ cổ.
Đảo Sa Diện có diện tích 0.3 km², dài 900 m tính từ đông
sang tây và rộng 300 m tính từ bắc xuống nam. Đảo này nằm cách đất liền bởi một
con kênh đào ở phía bắc, còn phía nam là dòng Châu Giang.
Mời xem video clip của chính người Trung Quốc đăng:
广州市-沙面岛 Đảo
Sa Diện - Thành phố Quảng Châu
https://www.facebook.com/watch/?v=1205552802941049
Hình ảnh Sa Diện - 沙面, là
khu du lịch, khu phong cảnh, thắng cảnh nổi tiếng ở Quảng Châu. Mức độ xanh hóa
tốt, có đến hơn 150 cây cổ thụ, không khí trong lành, vệ sinh môi trường tốt,
có thể xứng với cái tên chốn bồng lai tiên cảnh ở Quảng Châu. Về kiến trúc, nó
được xây dựng chủ yếu vào cuối thế kỷ 19 và mang đậm phong cách phương Tây, về
cơ bản đều là kiến trúc văn vật.
SANG QUẢNG CHÂU ĐÁNH HÀNG KẾT HỢP VUI CHƠI THÌ ĐI ĐÂU? Có
giới thiệu về Sa Diện:
https://www.viettrungcompany.com/vi/tin-tuc/sang-quang-chau-danh-hang-ket-hop-vui-choi-thi-di-dau-54.html
*
Tra từ Hán Việt thì ĐIỆN không có nghĩa thích hợp trong từ Sa Điện.
殿
điện [điến, đán]: Cung điện, Toán
quân đi sau, Công lao của cấp dưới
甸
điện [thịnh, điền]:
- Vùng quanh thành của nhà vua cách 500 dặm gọi là điện.
- Một âm là điền. Thuế điện (Thuế điền)
- Săn bắn.
Ta có thể khẳng định TIẾNG
BOM SA DIỆN mới là cách gọi đúng
của TIẾNG BOM PHẠM HỒNG THÁI.
La Thụy
